Ассаламу Iалайкум!

Сан цхьа хаттар дара кхолделла. Хьайна яла ян ният долш йоIе вистхуьлуш, иза хьастайар (оьрсий маттахь комплимент), я цуьнга «дукха еза» алар, мух ду бусулба динехь? Мегаш дуй иза?

АллахIа диканца бекхам а, аьтто а бойл хьа.

БисмиллахIиррохьманиррохьим

Ва Iалайкум ассалам ва рохьматуллахIи ва баракатухI!  

АллахIан элчано – АллахIера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла:

«Шина бIаьрган зина – хьажар ду, шина лерган зина – (вуониг) хазар (ладогIар) ду, меттан зина – (лар тIехь доцу) къамел дар ду, куьйган зина – (вуочахьа) куьг хьакхадалар ду, коган зина – (вуочахьа) ког баккхар ду. ТIаккха, бехкеметтиго йа тIелоцу иза, йа духатуху».[1]

ХIокху хьадисехь, маттаца а, лергаца а зина хуьлу аьлла, хIунда аьлча мегаш доцу къамел дарца а, цуьнга ладогIарца а марзо хуьлу дела, доккха зина деш бехкеметтигана марзо хиларе терра. Уьш дерриге а къинош ду, делахь а бехкеметтигца дерг доккхох ду, лергаца а, маттаца а долчул.[2]

Яло сацам бинчу йоIе вистхила мегаш ду бусалба динехь, цо хIиттийна дозанаш лардийр делахь. Зуда яло гIертачу жимчу стага а, маре даха доллучу зудаберо а вовший дистхиларехь лардан деза дозанаш, доцца дийцича, иштта ду:

- ГIиллакхца а, оьздангаллийца а догIуш доцу къамел дан мегар дац.

- Массарна а хезаш, нахана юкъахь шаьшшимма дуьйцур доцург а, эр доцург а дийца а мегар дац, ала а мегар дац.

- Цаьршинан дистхилар дагара дийцарца хила а мегар дац, безаман ойланаш гучу йохуш (романтически) хила а мегар дац, дегIан а, синан а лаамаш гучубоху къамел а мегар дац, хIунда аьлча иза – эвхьазло а ю, и шиъ боьхачу балане дуьгур болчу некъан юьхь а ю.  

- Жимчу стагана даим дагахь хила деза, кхечу стага шен йишица, йа кхечу гергара зудчуьнца дийцича а, аьлча а шена дезор доцу къамел а, дешнаш а ша нехан зудабере дийца а, ала а доций.

- Цхьаболчара санна, цхьана сахьтехь а, шина сохьтехь а къамелаш дан мегар дац, эрна къамелаш дан а мегар дац. Ца аьлча ца дериг бен дийца мегар дац.

Иштта дозанаш ду бусалба динехь хIиттийна, вовший захало дан сацам хиллачул тIаьхьа, жима-стаг а, зудабер а вовший дистхила магарна.

Цундела, «дукха еза» ала а, йа и санна долу къамел дан а мегар дац. Безамах дерг хаа луучунна, и къамелаш ца дича а хуур ду, мегаш болу некъ а карор бу.

«Хьастар» бохург вайн маттара оьрсийн матте даьккхича «ласки» хуьлу, «хьаьстира» аьлча «приласкал» бохург хуьлу. Масала, «бер хьаьстина» олу. Цундела, и маьIна долу дош шегара далийта мегар дац, мах а бина шен дола яьллачу зудчуьнга бен, хIунда аьлча иза кхин а йоккха эвхьазло ю. ЙоI схьаялайале, цуьнга цу маьIнехь къамелаш дар боьхалла ю.

Ткъа ахь оьрсийн маттахь «комплимент» аьлла далийначу дашца кхетаме ду, хьуна луург и лакхара маьIна а доцуш, «хастор» бохург дуй. Ша яло сацам бина йолу йоI хасто мегар ду, нагахь санна цуьнгара иза хасто бахьана а даьллехь, нагахь санна цуьнан дагчу куралла а йогIур яцахь, лакхахь дийцина дозанаш лар а деш. Амма бахьана а доцуш хастор – иза хастор дац, доцург ду бахар а, харц лер а ду. Ткъа нагахь санна цуьнан дагчу куралла йогIур елахь – иштта хастор Пайхамара – АллахIера салават а, салам а хуьлда цунна – магийна дац.

ХIара санна хаттарх лаьцна хьалха вай дийцира кхузахь:

Ша йало дагахь волчу йоIе телефончухула смс йаз йан меги?

Ткъа, дика хуург АллахI ву!