Ассаламу Iалайкум! ДжамаIат 2 стаг велахь хуьлуш ю! ДжумуIа ламаз дан мегар дуй царна? Масала: "Матн Аби ШуджаI) т1ехь 40 стаг (шай бехкамашца) хила веза аьлла дуьйцу.

БисмиллахIиррохьманиррохьим

Ва Iалайкум ассалам ва рохьматуллахIи ва баракатухI!  

ХIара хаттар Iелам-нахана юкъахь шен хьокъехь хилпало хиларца девзаш хаттар ду. Пайхамарера схьа – АллахIера салават а, салам а хуьлда цунна – деана нийса а, билггал а хьадис доцу дела, билггал маьIна гойтуш доцу хьадисашна а, фикъхIера кхечу баххашна а тIедоьгIна тайп-тайпана дешнаш даьхкина Iелам-нахера схьа, хIокху хаттарх лаьцна.[1]

Масала, цхьаболчара ша цхьана стага а рузба дан деза аьлла. Вукхара иза шинца а кхочуш хуьлу аьлла, вукхара кхаанца а, вукхара веанца а кхочуш хуьлу аьлла. Цхьаболчара шийттанца бен ца хуьлу аьлла, вукхара шовзткъа стагца бен ца хуьлу аьлла, цхьаболчара шовзткъеитт стагца бен ца хуьлу а аьлла. Цхьаболчу Iелам-наха, цу хаттаран хьокъехь пхийтта дош ду аьлла дийцина а ду.[2]

Церан хIоранне а шен далил ду, цхьадерг гIийла хилар билггал долуш делахь а.

ШафиIийн а, хьанбалийн а мазхIабехь сецна дерг – шовзткъа стаг кхочуш ца хилча рузбан-ламаз важиб а, нийса а ца хилар ду. Церан далилех уггар нийсаниг, Абу Давуда а, Хьакима а, БайхIакъийс а дийцина долу нийса хьадис ду, КаIб ибн Маликан кIанта Iабдуррахьмана шен дега КаIде хаьттина хиллера аьлла: «Азан деш хезча, даим АсIад ибн Зурáратана гечдар ма доьху ахь?!» КаIба – Дела реза хуьлда цунна – жоп делла: «ХIаъ сан кIант! Ас гечдар доьху цунна, хIунда аьлча НакъúIехь (Мединат уллохь) доьххьара тхоьга рузба дайтинарг иза волу дела». Iабдуррахьмана хаьттина: «Мас стаг вара шу?» Цо жоп делла: «Шовзткъа стаг вара».

Цу хьадисана тIе а доьгIна, шафиIий а, хьанбалий мазхIабера Iелам-наха, рузба нийса хила шовзткъа стаг хила веза аьлла. И ду вай махкахь девзаш дерг а.

Шейх Ибн Ал-Iусаймина – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла, и хаттар дуьйцуш: «Кхузахь цхьа хаттар ду довза дезаш. Цхьана меттехь 39 стаг хилча, 40-гIаниг имам а волуш, иманан шовзткъа стаг хила веза аьлла хеташ делахь, биссинчарна кхо стаг хилча а тоьар ду аьлла хеташ делахь, цу хьолехь вай олу: имамо рузба дойтур дац цаьрга, цара щайна юкъара цхьаьнга рузба дойтур ду, ткъа имамо тIаьхьа а хIоьттина цаьрца рузба дан а деза, хIунда рузбанна къамат дина долу дела. Нагахь санна и сурт бIостанехьа делахь, имамана кхо стаг тоьар ву аьлла хеташ а долуш, вукху 39 стагана шовзткъа стаг хила веза аьлла хеташ а долуш, цара цхьамма а рузбана ламаз дийр дац. ХIунда аьлча, оцу 39 стага шаьш рузбадийр дац бах, цундела имам ша вуьссу, цо цхьамма рузба дар нийса а дац. Цундела цара делкъа ламаз дийр ду.

Iелам-наха – Дала къинхетам бойла церах – хьахийна долчу хIокху хаттаро вайна гойту, адаман кхетам шуьйра хила безаш хилар. Iелам-наха, оцу масалехь, рузба тIедожийна хилпало бахьана долуш, рузба тIера а даьккхина хилпало бахьана долуш. ИджтихIáдана тIейоьгIна йолу хилпало хила мегаш долчу хаттаршкахь бусалба стаг шога хила ца веза, кхиберш тилла бу бохуш хила ца веза. Нуьцкъала а, сийлахь а волчу АллахIан къинхетаман цхьа агIо ю, иджтихIадана тIейоьгIна йолу хилпало бахьанехь Цо хаттам беш ца хилар. ИджтихIад динчунна, иза нийса хиллехь, ши ял ю цунна, гIалат хиллехь цхьа ял ю цунна. Суннатан а, ДжамаIатан а охIлу болчу бусалба наха шайна куьйгалла а, некъ а бина лелош ду, иджтихIад дан йиш йолчу хаттаршкахь шайна хетарг ца хеташ болу кхиберш тиларчу ца эгор, иштта хаттарш бахьанехь кхечарна «тилла нах бу» ца алар».[3]

Ткъа, гIолий хуург сийлахь АллахI ву!

25/04/2008