|
|
|
Бусалба стеган гIап Къуръан тIехь а, Суннатехь а долу зикр (Нохчийн маттахь) Жайна кечдинарг ву:
Шейх СаIид ибн
Iалий ибн ВахIф Ал-KъахьтIаний Жайна гочдинарг ву: Адама Султана Олхазар Мединат 1423ХI – 2003 шш. __________________________________________________ Сайн денанна
Гуьмсетана … Суна доьххьара
ламаз дан Iамийначунна… Со бусалба дин
тIехь хьалакхиийначунна… Йа АллахI! ХIай сан Веза Дела! ХIара жайна
гочдарна суна хилла болу мел сан денене
Гуьмсете дIакхачабе Ахь! Гочдархо: Адама Султана Олхазар. Мединат. Бусалба дин Iаморан университет. 19 май 2003 шо.
____________________________________________ Жайна яздинчун дешхьалхе ХIара дацдина жима жайна ду, ас сайн: «Зикр а, доIа а, рукъйатца дарба лелор а, Къуръан тIера а, Суннатера а схьаэцна долу» – аьлла цIе йолчу жайни тIера дацдина. Цу жайни юккъара зикрах лаьцна долу дакъа дацдина
схьадаьккхира ас, лело атта хилийта. Ас зикран дешнаш бен ца даладо кхузахь, и зикр стенгахь деана ду дуьйцуш
долу цхьаъ, я шиъ бен жайна а ца хьаха до. Ткъа нагахь санна хьуна и зикр
дуьйцуш долу хьадис дийцина асхьаб вовза лаахь, я иза стенгахь ду хаа лаахь,
хьо хьажа хIокху жайнин бухе (лекхахь
хьахийна долчу жайни тIе). Ас АллахIе доьху, Цуьнан хазчу цIерашца, Цуьнан лекхачу сифаташца, Цо хIара жайна Шен доьхьа дар, хIокхуьнах суна сан дахарехь а, со веллачул тIаьхьа а пайда бар. Иштта хIара жайна дешначунна а, я
зорбатоьхначунна, я хIара арахоьцуш дакъалаьцначунна
а хIокхуьнах пайда бар доьху ас
АллахIе. Баккъалла а АллахI – Сийлахь-ЦIена ву
Иза – цу тIехь ницкъ кхочуш верг а, цунна
гIо ден верг а ву. Делера салават а, салам а хуьлда вайн Пайхамарна Мухьаммадна, цуьнан охIлунна а, асхьабашна а, цIенчу даггара къемат де кхаччалц царна
тIаьхьабаьзначарна а. СаIид ибн
Iалий ибн ВахIф Ал-КъахьтIаний. Сафар бутт, 1409 шо. Дела хьахоран
дозалла.
Лекха хинволчу АллахIа аьлла:
×Ткъа аш хьаха ве Со, Ас шу
хьахор ду (тIаккха), Суна шукр а де, Соьца керстаналла а ма деØ
[Сурат «Албакъарат» 152 аят].
×ХIай АллахIах тешна дерш!
АллахI хьаха ве, дуккха хьахорцаØ [Сурат
«Алъахьзаб» 41 аят].
×(Баккъалла а) АллахI дукха хьехош болу божарий а, зударий а – царна
АллахIа гечдар а, боккха мел (ялсамане)
а кечдинаØ [Сурат
«Алъахьзаб» 35 аят].
×Ахь хьаха ве хьайн Дела хьайн дагахь, (Цунна)
муьтIахь а волуш, (Цунах) кхера а кхоьруш; дош чIогIа ай ца деш (юккъерачу
озаца), Iуьйранна а, суьйранна а; гIопул болчарах а ма хила (Дела хьахийча а,
ца хьахийча а бен доцуш болчарах)Ø [Сурат
«АлъаIраф» 205 аят].
Вайн Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна
– аьлла:
«Шен Дела хьахош верг а, ца хьахош верг а
тера ву дийна а, велла а волчу шина стагах». Бухарис а, Муслима а дийцина
ду хIара хьадис, ткъа Муслима дийцинарг иштта дешнаш долуш ду: «Шена чохь
Дела хьахош долу цIа а, шена чохь Дела ца хьахош
долу цIа а тера ду – елла а, дийна а
йолчу шина хIумнах».
Кхин а аьлла Пайхамара – Делера
салават а, салам а хуьлда цунна – :
«Ас йовзийта шуна, шун
Iамалшна юкъара уггар диканиг, шун Далла гергахь
уггар цIенниг, даржехь уггар лекханиг,
деши а, дети а луш доккхучу сагIанал гIолениг, шайн мостагI ган а гина, цуьнан яьIни тIе аш хIума тохарал а, цо шун яьIни тIе хIума тохарал1 а диканиг»? Асхьабаша – Дела реза хуьлда
царна – аьлла: «ХIаъ, дийцахьа тхуна иза». Пайхамара – Делера салават
а, салам а хуьлда цунна – аьлла: «Сийлахь Лекха АллахI хьахор ду шуна иза».
[Тирмизи, Ибн МаджахI].
Кхин а аьлла Пайхамара – Делера
салават а, салам а хуьлда цунна –: «Лекхачу АллахIа бах: “Со ницкъ
кхочуш ву Сан лайна Соьга шех далур ду аьлла хеташ долу хIума дан2.
Нагахь санна цо Со шен дагахь хьаха вахь Ас иза а хьахор ву, ткъа
цо Со юкъараллехь хьаха вахь Ас иза цул дикачу юкъараллехь хьахор ву, ткъа
иза Суна цхьа ша герга вагIахь,
Со цунна цхьа дол герга вогIур
ву, ткъа иза Суна цхьа дол герга вагIахь Со цунна кхин а герга хир ву, ткъа иза волвелла
Суна герга вагIахь Со цунна сихонца герга гIур ву”». [Бухарий, Муслим].
Юсра кIанта IабдуллахIа дийцина, цхьана стага элира аьлла: «ХIай Делан
Элча! Исламан Iибадаташ дукха ду, ас даим
лелор долу хIума дийцахьа суна». Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна –
аьлла тIаккха: «АллахI хьехош, хьайн багара мотт даим тIеда хилийта»
[Тирмизий, Ибн МаджахI].
Кхин а аьлла Пайхамара – Делера
салават а, салам а хуьлда цунна –: «Делан Жайни (Къуръан) тIера цхьа хьарф
(элп) дешначунна цуьнца цхьа дика (мел) хир ду, и цхьаъ итт санна а хир ду.
Ас ца бах
×Алиф Лам МимØ цхьа элп ду, муххале а, Алиф
элп ду, Лам а элп ду, Мим а элп ду» [Тирмизий, Сахьихьул ДжамиIиссагIийр].
Iамира кIанта
Iукъбата аьлла: «Делан Элча – Делера салават а, салам а хуьлда цунна –
аравелира тхо Суффат3 чохь а долуш,
тIаккха цо элира: “Шух муьлхачунна лаьа, хIора
Iуьйранна БутIхьане, я
Iакъикъе
4
воьдуш,
шена ши эмкал ялош юха ван, цхьа а къа а ца латош?” ТIаккха оха элира: “ХIай
Делан Элча! Тхуна массарна а лаьа иза”. Цо элира тIаккха: “Делахь шу
Iуьйранна маьждиге а дахана, аш шайна
Iилма
Iамор, я Сийлахь а, Лекха а волчу Делан Жайни тIера ши
аят дешар гIоли а, дика а ду шуна йиъ эмкалел, иштта кхин а оццул аяташ дешар гIоли ду
шуна кхин а оццул эмкалел а”». [Муслим].
Кхин а аьлла Пайхамара – Делера
салават а, салам а хуьлда цунна –: «Шух цхьаъ цхьанхьа охьахиъча, цо
цигахь Дела ца хьахавахь, Далла гергахь эшам хили цунна. Нагахь санна шух
цхьаъ дIавижча, цо дIавуьжуш Дела ца хьахавахь, Далла гергахь эшам
хили цунна»
[Абу Давуд].
Кхин а аьлла Пайхамара – Делера
салават а, салам а хуьлда цунна –: «Цхьа а нах охьаховшур бац, шаьш
хоьвшинчахь Дела а ца хьахош, шайн Пайхамарна салават а ца дуьллуш, АллахIана
гергахь царна эшам хилла бен, Шена лаахь
Iазап дийр ду Цо царна, Шена лаахь гечдийр ду Цо царна» [Тирмизий].
Кхин а аьлла Пайхамара – Делера
салават а, салам а хуьлда цунна –: «Цхьа а нах цхьана мажлисера (хоьвшина
Iийначу меттера) Дела а ца хьахош хьалагIовттур бац, еллачу вир тIера гIовттуш санна бен,
(къемат дийнахь) уьш дохкобоьвлла а бен»
[Абу Давуд, Ахьмад, Сахьихьул
ДжамиIиссагIийр]. 1.
Набарха самаваьлчи деш долу зикр. (1)
"Алхьамду лиллáхIиллазú
ахьйáнá баIда мá амáтанá ва илайхIиннушýр". «Хастам бу АллахIана, вай деллачул
тIаьхьа дендина волчу, Цуьнга доьрзур
долуш а ду вай». (2)
"ЛáилáхIа иллаллáхIу
вахьдахIу лá шарúка лахIу, лахIул мулку, ва лахIул хьамду, ва хIува
Iалá кулли шайъин къадúр. СубхьаналлóхIи, валхьамду лиллáхIи, ва лáилáхIа
иллаллáхIу, валлóхIу акбар, ва лá хьавла ва лá
къуввата иллá биллáхIил
Iалиййил Iазúм, роббигIфир лú".
«АллахI воцург кхин Дела вац, Цхьаъ ву Иза, Цуьнан накъост а вац. Паччахьалла а
Цуьнан ду, хастам а Цунна бу. Иза
массо хIуманна тIехь ницкъ кхочуш а ву. ЦIена ву АллахI, хастам а бу АллахIана, АллахI воцург кхин Дела а вац,
Воккха а ву АллахI массо хIумнал. Лекхачу, Воккхачу АллахIаца бен ницкъ а
бац, гIора а дац. Сан Дела суна гечде Ахь».5 (3)
"Алхьамду лиллáхIиллазú
Iáфáнú фú жасадú, ва радда Iалаййа
рýхьú ва азина лú бизикрихI". «Хастам
бу АллахIана, сан дегIан могшалла суна юха елла волчу, сан са а суна духа
делла волчу, Ша хьахо суна пурба а делла волчу» (4)
"Инна фú халкъиссамáвáти вал
арди вахтилáфиллайли ваннахIáри лаáйáтин лиулил
албáб. Аллазúна йазкурýналлóхIа къийáмавва
къуIýдан ва Iалá жунýбихIим, ва йатафаккарýна
фú халкъиссамáвáти вал арди, роббанá мá
халакъта хIáзá бáтIилан субхьáнака факъинá
Iазáбаннáри. Роббанá иннака ман тудхилиннáра
факъад ахзайтахIу ва мá лиззóлимúна мин ансóр.
Роббанá иннанá самиIнá мунáдийан
йунáдú лилъúмáни ан áминý
бироббикум фаáманнá, фагIфир ланá зунýбанá
ва каффир Iаннá саййиáтинá ва таваффанá маIал
абрóр. Роббанá ва áтинá мá
ваIадтанá Iалá русулика ва лá тухзинá йавмал
къийáмати иннака лá тухлифул мúIáд.
Фастажáба лахIум роббухIум аннú лá удúIу Iамала
Iáмилимминкум мин
закарин ав унсá, баIдукум
мимбаIд, фаллазúна хIáжарý ва ухрижý мин
дийáрихIим ва ýзý фú сабúлú ва
къóталý ва къутилý лаукаффиронна IанхIум
саййиáтихIим ва лаудхиланнахIум жаннáтин тажрú мин тахьтихIал
анхIáру, савáбан мин IиндиллáхIи, валлóхIу
IиндахIу хьуснуссавáб. Лá йагIурроннака
такъоллубуллазúна кафарý фил билáди. МатáIун
къолúлун сумма маъвáхIум жахIаннаму ва биъсал михIáд.
Лáкиниллазúнаттакъов роббахIум лахIум жаннáтун
тажрú мин тахьтихIал анхIáру хóлидúна
фúхIа, нузуламмин IиндиллáхIи ва мá IиндаллóхIи
хойруллил абрóр. Ва инна мин ахIлил китáби ламаййуъмину
биллáхIи ва мá унзила илайкум ва мá унзила илайхIим,
хóшиIúна лиллáхIи лá
йаштарýна биáйáтиллáхIи саманан
къолúлан, улáика лахIум ажрухIум Iинда роббихIим,
инналлóхIа сарúIул хьисáб. Йá
аййухIаллазúна áманусбирý ва сóбирý ва
рóбитIý, ваттакъуллóхIа лаIаллакум
туфлихьýн".
×Баккъалла а, стигланаш
а, латта а кхолларехь а, буьйса а, де а хийцадаларехь а, билгалонаш ю
хьекъал долчарна. АллахI хьехош болчарна, ирахь болуш а, охьахевшина болуш а,
шайн агIонаш тIехь (бийшина) болуш а; ойла еш болчарна, стигланаш а, латта а
кхолларна тIехь, (шаьш олуш:) “ХIай тхан Дела, эрна ца кхоьллина-кх Ахь хIара
(Iалам), ЦIена вукх Хьо (тхан Дела), цIеран Iазапах лар де Ахь тхо. Тхан
Дела! Ахь цIерга вигнарг – бакъдолуш, цуьнан сий дайъина-кх Ахь; ткъа
зуламхошна гIоьнчий а хир бац (къемат дийнахь). Тхан Дела! Тхуна кхайкхархо
хезира Иймане кхойкхуш: “Теша шайн Делах” – бохуш, тIаккха тхо тийшира
(Хьох), тхан Дела, гечдехьа тхуна тхан къиношна, къайла яхахь тхан вон
Iамалш, дикачу нахана юккъахь далар а нис дехьа тхан. Тхан Дела! Хьайн
элчанашна Айхьа ваIда динарг а ло Ахь тхуна, къемат дийнахь тхан сий а
мадайъа Ахь, баккъалла а, (Хьайн) ваIд йоха ца йо-кх Ахь”. ТIаккха царна жоп
делира церан Дала: “Баккъалла а, Ас йойъур яц аш йина Iамал, стага йинехь а,
зудчо йинехь а, шу массо цхьатера ду (мел хиларехь), амма хIижрат динарш,
шайн хIусамашкара арабаьхна берш, Сан некъахь халонаш лайнарш а, шаьш тIом
бинарш а, (тIом беш) дIакхелхинарш а – бакъдолуш, Ас дIацIанйийр ю церах
церан вон Iамалш, Ас уьш буьгур а бу шайна кIелхула татолаш лелачу бошмашка
(ялсамани чу), АллахIера совгIат (ду иза царна), АллахIехь ма ду уггар хаза,
дика совгIат (мел)”. Хьо хьега ма хьегалахь (хIай Мухьаммад), керста нах кху
шахьаршкахь каде хиларх (церан даьхни, дахар сов хиларх). КIеззиг долу даьхни
ду иза, тIаккха церан боьрзу меттиг жоьжахате ю, ма вон цIа а, мотт а бу-кх
иза. Амма шайн Делах кхийринарш – царна бошмаш ю, шайна кIелхула татолаш
лелаш долуш, даиманна царна чохь хир бу уьш, АллахIа (Шен дика лайш) тIелацар
(иштта ду); ткъа дикачу нахана гIоли а, дика а ду АллахIехь дерг. Бакъдолуш,
Жайнин охIлунах
6 бу АллахIах тешаш
берш, шуна тIедоссийначу (Къуръанах) а, шайна тIедоссийначух а тешаш берш,
эсала муьтIахь болуш АллахIана, (шайгахь долу) АллахIан аяташ дуьненан
кIеззигчу мехах ца духку цара; царна церан мел бу церан Делехь; баккъалла а,
АллахI сиха хьесап деш ву. ХIай Ийман диллинарш! Собаре хила, (шайн мостагIел
чIогIа) собар долуш (цаьрца собар къуьйсуш) а хила, гIарол а де, АллахIах
кхера а кхера, тIаккха декъал хила мега шуØ [Сурат «АлIимран» 190-200
аяташ].
2. Духар
тIедухуш деш долу доIа. (5)
"Алхьамду лиллáхIиллазú касáнú хIáзассавба ва разакъанúхIи мин гIайри хьавлин миннú ва лá къувватин".
«АллахIана хастам бу, суна тIе хIара духар
доьхна волчу, соьгара цхьа гIора а,
ницкъ а боцуш суна хIара духар
делла волчу». 3.
Керла духар тIедухуш деш долу доIа. (6)
"АллóхIумма лакалхьамду, анта
касавтанúхIи, асъалука мин хайрихIú ва хайри мá суниIа
лахIу, ва аIýзу бика мин шаррихIú ва шарри мá суниIа
лахIу"
«Йа
АллахI! Хьуна хастам бу, Ахь дуьйхи суна тIе хIара духар. Ас хIокхун дика
доьху Хьоьга, хIара духар дина долчу бахьанин дика а доьху Хьоьга. Со Хьоьца
ларло хIокхун вонах, хIара дина долчу бахьанин вонах а».
4.
Керла духар доьхначунна деш долу доIа. (7)
"Тублú ва йухлифуллóхIу
таIáлá".
«Тиш
даллалц лела дойла ахь хIара духар, Лекхачу Дала хIара Тиш делча кхиниг а
лойла хьуна»7 (8)
"Илбас
жадúдан
ва Iиш
хьамúдан
ва
мут
шахIúдан" «Керланиг
йоха а йоха, хастам беш ваха а ваха, шахIид волуш (гIаьзотехь) вала а ле»
5. Шен духар охьадуьллуш олуш дерг. (9)
"БисмиллáхI" «АллахIан цIарца!» 6. Нишка воьдуш деш долу доIа.
(10)
"БисмиллáхI,
аллóхIумма
иннú
аIýзу
бика
миналхубуси
валхабáиси"
«АллахIан цIарца. Йа АллахI! Со лар ло Хьоьца массо
вочу хIумнах а, боьршачу а, стечу а шайтIанех а».
7. Нишкара
ара ваьлча деш долу доIа.
(11) "ГIуфрóнака"
«Гечдехьа
суна сан Дела». 8. Ламаз эца волавалале олуш дерг.
(12)
"БисмиллáхI"
«АллахIан цIарца».
9. Ламаз эцна ваьлча деш долу
зикр.
(13)
"АшхIаду ан лá илáхIа иллаллóхIу вахьдахIý лá шарúка лахIу, ва ашхIаду анна Мухьаммадан
IабдухIý ва расýлухI"
«Ас тешалла до АллахI воцург
кхин Дела вац аьлла, накъост вац Цуьнан, Ша цхьаъ ву Иза, иштта ас тешалла до
Мухьаммад цуьнан лай а, элча а ву аьлла». (14)
"АллóхIуммаджъIалнú минаттаввáбúна
ваджъIалнú миналмутатIаххIирúна" «Йа АллахI! Со тоба деш болчарах ве Ахь, цIано еш болчарах а
ве Ахь». (15)
"СубхьáнакаллóхIумма ва бихьамдика, ашхIаду
ан лá илáхIа иллá анта, астагIфирука ва атýбу
илайка"
«ЦIена ву-кх Хьо йа АллахI, хастам а бу-кх Хьуна. Ас
тешалла до Хьо воцург кхин Дела вац аьлла, Хьоьгара гечдар а доьху ас, Хьоьга
тоба а до ас».
10. ХIусамера ара волуш деш долу доIа.
(16)
"БисмиллáхIи,
таваккалту IалаллóхIи, ва лá хаьвла ва лá къуввата
иллá биллáхI" «АллахIан цIарца (ара волу со).
АллахIана тIе болх билли ас. Ницкъ а
бац, гIора а дац АллахIера бен. » (17)
"АллóхIумма иннú аIýзу бика ан адилла ав удалла, ав азилла, ав узалла, ав
азлима,
ав
узлама, ав ажхIала, ав йужхIала
Iалаййа"
«Йа АллахI! Со Хьоьца ларло тиларх а, со кхечо
тилорх а, галваларх а, кхечо со галваккхарх а, ас цхьанна зулам дарх а, суна
зулам хиларх а, сонта леларх а, я кхечара соьца сонталла лела ярх а». 11. ХIусам чу волуш деш долу зикр.
"БисмиллáхIи валажнá, ва бисмиллáхIи харажнá ва
Iалá роббинá таваккалнá"
«АллахIан цIарца чу а даха вай, АллахIан цIарца ара
а доьвли вай, болх вайн Далла АллахIана тIе а биллина вай». 12. Маьждиге воьдуш деш
долу доIа. (19)
"АллóхIуммаджъIал фú къалбú
нýран, ва фú лисáнú нýран, ва фú
самIú нýран, ва фú басарú нýран, ва мин
фавкъú нýран, ва мин тахьтú нýран, ва
Iан йамúнú
нýран, ва
Iан шимáлú нýран, ва мин
амáмú нýран, ва мин халфú нýран, ваджъIал фú нафсú
нýран, ва аIзим ли нýран, ва
Iаззим лú нýран, ваджъIал лú нýран, ваджъIалнú нýран,
АллóхIумма аIтIинú нýран, ваджъIал фú
Iасабú нýран, ва
фú лахьмú нýран, ва фú дамú нýран,
ва фú шаIрú нýран ва фú башарú
нýран. АллóхIуммаджъIал лú нýран фú
къабрú, ва нýран фú Iизóмú, ва
зиднú нýран, ва зиднú нýран, ва зиднú
нýран, ва хIаб лú нýран Iалá нýрин"
«Йа
АллахI! Сан даг чохь нур де Ахь, сан маттаца нур де Ахь, сан хазарца нур де
Ахь, сан бIаьрсица нур де Ахь, суна тIехула нур де Ахь, суна лаххула а нур де
Ахь, сан аьтту агIор а нур де Ахь, сан аьрру агIор а нур де Ахь, суна хьалха
а нур де Ахь, суна тIехьа а нур де Ахь, сан са чохь нур де Ахь, суна нур
доккха де Ахь, суна нур кхин а совдаккха Ахь, суна сайна нур де Ахь, сох сайх
а нур де Ахь. Йа АллахI! Суна нур ло Ахь, сан пхенаш чохь нур де Ахь, сан
дилханца нур де Ахь, сан цIийца нур де Ахь, сан месашца нур де Ахь, сан
дегIаца нур де Ахь. Йа АллахI! Суна сан каш чохь нур де Ахь, сан даьIахкашца
нур де Ахь. Нур сов даккха Ахь суна, нур сов даккха Ахь суна, нур сов даккха
Ахь суна. Нуьрана тIе кхин а нур ло Ахь суна». 13. Маьждиг чуволуш деш долу доIа.
(20)
«Воккхачу
АллахIаца ларло со, Цуьнан Сийлахьчу юьхьца а ларло со, Цуьнан даим долчу
паччахьаллийца а ларло со, къинхетамах генадаьккхина долчу шайтIанах.
АллахIан цIарца (чуволу со), къинхетам а, маршалла а хуьлда Делан Элчанна. Йа
АллахI! Хьайн къинхетаман неIарш дIаелла Ахь суна».8 14. Маьждиг чура ара волуш деш долу доIа.
|